Olga Quadens: de architectuur van de droom PDF Afdrukken E-mailadres

Een Belgische neurofysiologe doet onderzoek op het raakvlak van neurofysiologie en antropologie bij de Senoi in Maleisië, bij de Iban op Borneo en ... bij de ruimtevaarders van Spacelab 1.

Neurofysiologe Olga QuadensOogbewegingen

De architectuur van de droom, niet de inhoud ervan, is het onderzoeksterrein van Olga Quadens, werkzaam aan de Universiteit van Antwerpen.

De ritmische structurering van oogbewegingen tijdens de REMslaap hangt samen met hersengolfpatroon. Salvo's van snelle oogbewegingen en korte snelle hersengolfpatronen helpen om informatie vast te leggen in de hersenen. Onderzoek naar slaappatronen bij baby's laat een nauwe samenhang zien met de ontwikkeling van de intelligentie. Het ritmische tijdspatroon van oogbewegingen tijdens de slaap hangt samen met de ontwikkeling van de intelligentie. Dit patroon van oogbewegingen verschilt bijvoorbeeld bij het syndroom van Down aanwijsbaar van het normale ritme.

Spacelab

Quadens' slaaponderzoek bij de astronauten in Spacelab 1 dat in 1983 rond de aarde draaide, laat zien dat als gevolg van de toestand van gewichtsloosheid het aantal oogbewegingen nam in de allereerste REMslaap sterk toenam, maar zich al direct normaliseerde in de daaropvolgende REMslaap.

Senoi en Iban

Bijzonder boeiend is het verslag van haar onderzoek de Temiar in Maleisië en de Iban op Borneo.

De Temiar behoren tot de bevolkingsgroep van de Senoi. De Senoi genoten in de 70er en 80er jaren faam, omdat hen jarenlang een speciale vaardigheid van droommanipulatie werd toegeschreven. Olga Quadens vraagt zich af of de architectuur van dromen van Iban en Temiar verschilt van die van westerlingen.

Ze krijgt speciale toestemming van het stamhoofd om van drie Ibans de droomslaap via elektroden te meten. Quadens: 'Het grootste probleem was dat we ons bemoeiden met de geesten, op wier onbetwiste jachtterrein we dromen gingen stropen. Dat moest worden afgekocht met een ritueel. Het was bij die gelegenheid dat ik het sjamanisme ontdekte'. Quadens meet de slaappatronen niet alleen wanneer de drie Ibans rustig thuis zijn, maar ook in wereldstad Kuala Lumpur. De cultuurshock van de jungle naar het moderne stadsleven in Kuala Lumpur laat zich ook aan de dromen aflezen. De salvo's van oogbewegingen worden de eerste nachten aanzienlijk minder, maar het normale patroon herstelt zich snel. De hersenen lijken gedurende die eerste dagen minder te kunnen opnemen.

Maar het onderzoek wijst uit dat er nauwelijks verschillen zijn tussen droomslaap van Ibans, Temiar en westerlingen.

Droombeinvloeding?

Quadens geeft ook haar visie op de beroemde droommanipulatie van de Senoi . Droommanipulatie is belangrijk in de Senoicultuur, maar wordt zeer overwegend gepraktiseerd door sjamanen. En niet door alle Senoi, zoals lang werd aangenomen.

De belangstelling van Quadens ligt vooral bij neurofysiologische kant van de sjamanistische trancereizen. Ze vermoedt een overeenkomst tussen de trancereizen van de sjamaan en de fysiologische toestand uit de vroegste babytijd 'van ongeorganiseerde perceptie die nog niet overeenkomt met de gebruikelijke coördinaten van ruimte en tijd'.

Integer boek

Ik vindt dit een prachtig en integer boek. Quadens' poging om de neurofysiologische kant van dromen in verband te brengen met de invloed van cultuur, maakt het boek verrassend en origineel. Het boek is uitstekend onderbouwd.

En haar beschrijvingen van het leven bij Iban en Senoi las ik met rode oortjes en ademloos uit.

Olga Quadens (redactie Pat West)
De architectuur van de droom, essay over het ontwaken van de rede
Kok Agora, Kampen, 1991

 

© www.droomnet.nl